Roja Karkeran wekî Roja Karkerên Navneteweyî û Yekê Gulanê jî tê zanîn. Li gelek welatên cîhanê ew cejneke fermî ye. Bi gelemperî li dora 1ê Gulanê pêk tê, lê gelek welat wê di tarîxên din de jî pîroz dikin.
Roja Karkeran pir caran wekî rojek ji bo parastina mafên karkeran tê bikar anîn.
Roja Karkeran û Yekê Gulanê du cejnên cuda ne ku pir caran di 1ê Gulanê de têne pîrozkirin û tevlihevkirin:
1. Roja Karkeran, ku wekî Roja Karkerên Navneteweyî jî tê zanîn, li ser mafên karkeran e. Bi gelemperî li dora 1ê Gulanê pêk tê, lê gelek welat wê di tarîxên din de jî pîroz dikin.
2. Yekê Gulanê li gelek welatan pîrozbahiyeke kevnar a biharê, ji nû ve zayîn û bereketê ye.
Roja Navneteweyî ya Karkeran
Roja Karkeran di 130 salên tevgera karker û hewldanên wê yên ji bo baştirkirina şert û mercên karkeran li çaraliyê cîhanê de rehên xwe yên kûr hene. Hin kes dibêjin ku ew îro jî bi qasî girîng e ji bo ronîkirina dijwarîyên ku karker hîn jî pê re rû bi rû dimînin.
Roja Karkeran pir caran roja meşên mezin, xwepêşandan û carinan jî serhildanan li bajarên mezin ên cîhanê ye. Betalkirinên qanûnî dikarin mafên jinan, şert û mercên xebata koçberan û xirabûna şert û mercên karkeran di nav xwe de bigirin. Xwepêşandan bi gelemperî di 1ê Gulanê de diqewimin û pir caran wekî Xwepêşandanên 1ê Gulanê têne binavkirin.
Çima 1ê Gulanê Cejneke Rojane ye?
Bi mezinbûna Şoreşa Pîşesaziyê re daxwaza sendîkayên karker û sendîkayan jî derket holê. Li dora salên 1850an, tevgerên heşt demjimêran li seranserê cîhanê armanc kirin ku roja kar ji deh saetan kêm bikin bo heşt saetan. Di kongreya xwe ya yekem a di sala 1886an de, Federasyona Karkerên Amerîkî banga greveke giştî di 1ê Gulanê de kir da ku daxwaza rojek heşt demjimêran bike, ku ev yek bi tiştê ku îro wekî "roja kar" tê zanîn gihîşt lûtkeyê.Serhildana Haymarketê.
Di xwepêşandana li Chicagoyê de, bombeyeke nenas di nav elaletê de teqiya û polîsan gule reşand. Di pevçûnê de gelek polîs û sivîl hatin kuştin, û zêdetirî 60 polîs û 30 heta 40 sivîl birîndar bûn. Piştî vê yekê, sempatîya sivîlan li cem polîsan çêbû û bi sedan rêberên karker û sempatîzan hatin girtin; hin ji wan bi darvekirinê hatin mehkûmkirin. Kardêran kontrola karkeran ji nû ve bi dest xistin û deh saet an jî zêdetir rojên xebatê dîsa bûn norm.
Di sala 1889an de, Enternasyonala Duyemîn, federasyoneke Ewropî ya partîyên sosyalîst û sendîkayan, 1ê Gulanê wekî Roja Karkerên Navneteweyî destnîşan kir. Heta roja îro, 1ê Gulanê bûye sembola mafên karkeran li çaraliyê cîhanê.
Her çi be, Yekê Gulanê demek dirêj e ku bûye xalek sereke ji bo xwepêşandanên cûrbecûr ên komên komunîst, sosyalîst û anarşîst.
Başe, hêvî dikim ku betlaneyek xweş derbas bikî, XATIRXWAZ!
Dema weşandinê: 24ê Nîsanê, 2022